ABD Başkanı Donald Trump’ın yeni yüzde 10’luk küresel gümrük vergileri, bugün yürürlüğe girdi. Bu hamle, Yüksek Mahkeme’nin orijinal kapsamlı vergileri iptal etmesinin ardından Beyaz Saray’ın başkanın ticaret gündemini sürdürme çabalarının ilk adımı olarak görülüyor.
Başkanlık Kararnamesi ile Hızlı Adım
Bloomberg’in haberine göre Trump, mahkeme kararının açıklanmasından sadece birkaç saat sonra, geçen Cuma günü yüzde 10’luk ithalat vergisini yetkilendiren bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Daha sonra oranı yüzde 15’e çıkarma tehdidinde bulundu, ancak Salı günü Washington saatiyle 00:01 itibarıyla bu oranı artırmak için resmi bir direktif yayınlamadı. Beyaz Saray yetkilileri, yüzde 15’lik vergi oranı için resmi bir emir üzerinde çalışıldığını, ancak uygulanma takviminin henüz kesinleşmediğini açıkladı.
Küresel Ticarette Belirsizlik
Washington’dan gelen netlik eksikliği, dünya çapında kafa karışıklığına yol açtı. Ülkeler ve şirketler, Trump’ın son tehditleri karşısında mevcut ticaret anlaşmalarının geleceğini anlamak için değerlendirme yapıyor. Avrupa Birliği ve Hindistan gibi büyük ticaret ortakları, belirsizlik nedeniyle devam eden müzakereleri geçici olarak durdurdu.
1974 Ticaret Yasası’na Dayalı Uygulama
Trump, vergiyi 1974 Ticaret Yasası’nın 122’nci maddesi uyarınca uyguluyor. Bu madde, başkana Kongre onayına gerek kalmadan 150 gün boyunca vergi uygulama yetkisi tanıyor. Trump, mahkemenin dünya genelindeki ülkelere uyguladığı “karşılıklı” vergilerin acil durum yetkilerini ihlal ettiği yönündeki kararının ardından bu yöntemi benimsedi.
Muafiyetler ve Etkili Vergi Oranları
Karar, ABD, Kanada ve Meksika arasındaki Kuzey Amerika ticaret anlaşmasına uygun mallar gibi bazı istisnaları koruyor; ayrıca geçersiz kılınan vergiler kapsamındaki bazı tarım ürünlerine de muafiyet sağlanıyor. Bloomberg Economics’in analizine göre, muafiyetler dahil ortalama ABD gümrük vergisi, mahkeme kararından önce yüzde 13,6 iken yaklaşık yüzde 10,2’ye düşecek. Yüzde 15’lik küresel vergi durumunda ise bu oran yaklaşık yüzde 12 olacak.
