İran Savaşı Sağlığı Vurdu

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle Ortadoğu’ya yayılan çatışmalar, Körfez bölgesine giden ilaç akışını da olumsuz etkiliyor. Özellikle kanser tedavisi gibi soğuk zincir gerektiren ilaçların sevkiyatı tehlikede.

Stratejik Hava Kargo Merkezleri Kapandı

Dubai, Doha ve Abu Dabi gibi kritik hava kargo merkezlerinin kapanması ve Hürmüz Boğazı’nın geçişe kapatılması, ilaçtan gıdaya kadar birçok ürünün taşınmasını felce uğrattı. Uzmanlar, kısa raf ömürlü ve hassas saklama koşullarına sahip kanser ilaçlarının stoklarının, hastanelerde dört ila altı hafta içinde tükenebileceği uyarısında bulunuyor.

Alternatif Rotalar Devreye Sokuluyor

Küresel hava kargo taşımacılığının beşte birinden fazlası çatışmalardan etkilenirken, ilaç şirketleri alternatif rotalar oluşturmaya çalışıyor. Avrupa ile Asya arasındaki sevkiyatlar, Çin ve Singapur üzerinden yönlendiriliyor; bölgeye ulaşım için Suudi Arabistan’ın Cidde ve Riyad havalimanları, İstanbul ve Umman ise ek güzergah olarak kullanılıyor. Ancak deniz yolu taşımacılığı, uzun sefer süreleri ve Hürmüz Boğazı kısıtlamaları nedeniyle, katı soğuk zincir kurallarına tabi ilaçlar için pratik bir çözüm sunmuyor.

Soğuk Zincir Bozulma Riski

Kanser ilaçları ve laboratuvarda tek bir bağışıklık hücresinden üretilen yüksek maliyetli ilaçlarda teslimat gecikmeleri, hastaların tedavi süreçlerini aksatabilir veya hastalıklarını kötüleştirebilir. Lojistik firmaları, sürekli değişen hava sahası kısıtlamaları nedeniyle 24 saat boyunca yeniden rota planlaması yapıyor; artan yakıt maliyetleri ve kuru buz ihtiyacı taşıma ücretlerini yükseltiyor. Yetkililer, sıcaklık kontrollü “soğuk zincir koridorlarının” bir gecede kurulamayacağını, uygun depolama sağlanamazsa kritik sevkiyatların risk altında kalacağını belirtiyor.

Ambalaj Kıtlığı da Sorun Yaratıyor

Tedarik zincirindeki aksaklıklar sadece ilaçlarla sınırlı değil; serum torbası plastikleri ve ilaç şişesi tıpası gibi ambalaj malzemelerinde de kıtlık riski bulunuyor. Moody’s ve sektör analizleri, bazen ilacın kendisinden ziyade küçük parçaların eksikliğinin tüm dağıtımı durdurabildiğini gösteriyor. Sektör temsilcileri, stok yönetimi ve önceliklendirme ile krizin kontrol altında tutulduğunu ifade etse de çatışmaların uzaması durumunda, hem Körfez hem de Asya pazarlarında hayati öneme sahip tıbbi malzemelerin kritik seviyelere düşebileceği uyarısı yapılıyor.