İran’ın “asla ateşkes olmayacak” şeklinde bir açıklama yapması genellikle müzakere baskısı oluşturmak veya caydırıcılık göstermek için kullanılan siyasi bir söylemdir. Ancak gerçekten ateşkes ihtimali zayıflarsa, savaşın evrileceği birkaç ana senaryo vardır. Bunları stratejik açıdan inceleyelim.
1. Bölgesel savaşa genişleme senaryosu
Bu senaryoda çatışma sadece iki ülke arasında kalmaz, bölgedeki vekil güçler ve büyük devletler devreye girer.
Olası gelişmeler:
-
Hizbullah (Lübnan) İsrail’e büyük çaplı saldırı başlatabilir
-
Yemen’deki Husiler Kızıldeniz ve ticaret yollarını hedef alabilir
-
ABD İsrail’i korumak için doğrudan savaşa girebilir
-
Suriye ve Irak’taki İran destekli milisler ABD üslerine saldırabilir
Bu durumda savaş Ortadoğu genelinde çok cepheli bir çatışmaya dönüşebilir.
2. Sınırlı ama uzun süren “yıpratma savaşı”
En olası görülen senaryolardan biri budur.
Özellikleri:
-
Karşılıklı hava saldırıları
-
İHA ve füze saldırıları
-
Gizli operasyonlar ve suikastlar
-
Siber saldırılar
Bu durumda savaş aylar hatta yıllarca sürebilir ama tam ölçekli kara savaşı olmayabilir.
Türkiye nasıl etkilenir?
Türkiye’nin etkilenmesi üç ana kanaldan olur:
1. Enerji fiyatları
-
İran veya Hürmüz Boğazı etkilenirse
-
Petrol 100–150 dolar bandına çıkabilir
Türkiye enerji ithalatçısı olduğu için:
-
enflasyon artar
-
akaryakıt fiyatları yükselir
-
cari açık büyür
2. Güvenlik ve sınır etkisi
Türkiye’nin komşuları:
-
İran
-
Irak
-
Suriye
Savaş büyürse:
-
milis hareketliliği artabilir
-
sınır güvenliği zorlaşabilir
-
ABD ve Rusya bölgedeki askeri varlığını artırabilir
Türkiye doğrudan savaşa girmez ama askeri teyakkuz yükselir.
3. Göç ve ticaret
Olası etkiler:
-
İran veya Irak üzerinden yeni göç dalgası
-
Orta Doğu ticaret yollarında aksama
-
Türk şirketlerinin bölgedeki yatırımlarında risk
Türkiye için stratejik fırsatlar da olabilir
Her kriz aynı zamanda fırsat da yaratabilir:
-
Türkiye arabuluculuk rolü üstlenebilir
-
Avrupa’nın enerji güvenliği için Türkiye’nin önemi artabilir
-
savunma sanayii ihracatı artabilir
About the Author
