Ortadoğu’da İran’a yönelik saldırılarla başlayan çatışmalar, küresel endüstriyel gaz piyasasında ciddi sarsıntılara yol açtı. Uzmanlara göre, savaş nedeniyle dünya helyum arzının yaklaşık üçte biri piyasadan çekilmiş durumda. Çatışmaların iki haftadan uzun sürmesi halinde arz krizinin aylarca devam edebileceği uyarısı yapılıyor.
Kriz Gazworld Webinarında Masaya Yatırıldı
Endüstriyel gaz sektörünü takip eden Gasworld tarafından 4 Mart’ta düzenlenen webinarda bir araya gelen uzmanlar, helyum üretimindeki kesintilerin piyasalarda ciddi yansımaları olabileceğini vurguladı.
Kritik Tesis Üretimi Durdurdu
Chemical and Engineering News’e göre kriz, İran’ın Katar’a yönelik drone ve füze saldırıları ile Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini engellemesi sonrası başladı. Basra Körfezi’ni dünya deniz ticaretine bağlayan bu stratejik boğaz, küresel tedarik zincirinde hayati öneme sahip.2 Mart’ta Katar’ın devlet enerji şirketi QatarEnergy, Ras Laffan Industrial City’deki doğal gaz işleme tesisinde üretimi durdurdu. Tesis, günde yaklaşık 17 ton sıvı helyum üretiyor. Şirket, tesise yönelik saldırıların doğruluğunu kabul etti, ancak hava savunmasının saldırıları tamamen engelleyip engellemediği konusunda detay vermedi. Ertesi gün üre, polimer ve metanol üretimi de durduruldu.
Helyum Bilim ve Sanayi İçin Kritik
Helyum, süperiletken mıknatısların soğutulmasından tıbbi görüntüleme cihazlarına, spektrometrelerden derin deniz dalgıçlarının solunum karışımlarına kadar birçok alanda vazgeçilmez. Katar, yüksek saflıkta helyum üreten dünyadaki iki merkezden birine ev sahipliği yapıyor ve bu gaz, yarı iletken üretiminde de kritik rol oynuyor.
Uzmanlar “İki Haftayı Aşarsa Kriz Büyür” Uyarısı Yapıyor
Çatışmalar 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in düzenlediği hava saldırılarıyla başladı. İran, buna karşılık dünya helyum arzının yaklaşık üçte birini sağlayan Katar’a drone ve füze saldırıları başlattı.Helyum danışmanı Phil Kornbluth, Katar’daki üretimin iki hafta içinde yeniden başlayıp sevkiyatların Hürmüz Boğazı üzerinden yapılabilirse piyasanın hızla toparlanabileceğini belirtiyor. Ancak üretim ve ihracat iki haftadan fazla durursa tedarik zincirinde aylar sürebilecek aksaklıklar yaşanabilir.
Küresel Kıtlık Riski Kapıda
Jeopolitik risk analisti Megan Sutcliffe, İran’ın mevcut kaynaklarla deniz ticaretini yaklaşık iki hafta boyunca kısmen aksatabileceğini, ancak Ras Laffan’daki tesisler doğrudan zarar görürse kriz süresinin bir yılı bulabileceğini ifade ediyor.Kornbluth, bazı endüstriyel gaz şirketlerinin şimdiden müşterilere “helyum ek ücreti” uygulamaya başladığını belirterek, “Dünya, helyum arzının üçte birini kaybetmeyi telafi edemez. Küresel kıtlık riski giderek artıyor” uyarısında bulundu. 
About the Author
