İran’da 28 Aralık’ta başlayan yönetim karşıtı protestolar ülke geneline yayılarak sürüyor. Gösterilerin, 31 eyaletin 27’sinde etkili olduğu bildirildi. Amerikan merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı’nın verilerine göre protestolarda şu ana kadar 36 kişi hayatını kaybetti, bin 200’den fazla kişi yaralandı. İran Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı ise olaylarda 250 polis ile 45 Devrim Muhafızı üyesinin yaralandığını duyurdu.
EKONOMİK ADIMLAR TEPKİ ÇEKTİ
Tahran yönetimi, ekonomik kriz kaynaklı protestoları yatıştırmak amacıyla halka aylık 7 dolar ödeme yapılmasını gündeme getirdi. Hükümet Sözcüsü Fatameh Mohajerani, bu adımın hane halkının alım gücünü korumayı ve enflasyonu düşürmeyi hedeflediğini söyledi. Ancak uzmanlar, asgari geçim için gerekli görülen yaklaşık 200 doların yanında 7 dolarlık desteğin etkisiz kalacağını belirtiyor.
MERKEZ BANKASI KARARI GERİLİMİ ARTIRABİLİR
Yardım kararına rağmen İran Merkez Bankası’nın sübvansiyonlu döviz kurunda indirime gitmesi tepkilere yol açtı. İthalatçı ve üreticilere sağlanan döviz desteğinin azaltılmasının, ürün fiyatlarını artırarak protestoları daha da büyütebileceği ifade ediliyor.
RİYAL TARİHİ DEĞER KAYBINDA
1979 İran İslam Devrimi öncesinde 70 riyal 1 dolara eşitken, riyalin değeri yıllar içinde ciddi biçimde düştü. 2015’te nükleer anlaşma döneminde 1 dolar 32 bin riyal seviyesindeyken, son gelişmelerle birlikte doların 1 milyon 460 bin riyale kadar yükseldiği belirtiliyor.
HASTANE BASKINI İDDİALARI
Protestoların yoğunlaştığı illerden biri olan İlam’da güvenlik güçlerinin İmam Humeyni Hastanesi’ne baskın düzenlediği iddia edildi. Uluslararası Af Örgütü, Devrim Muhafızları ve polis özel kuvvetlerinin hastanede göz yaşartıcı gaz kullandığını, hastane çalışanları dahil içeridekilere şiddet uygulandığını öne sürdü.ABD Dışişleri Bakanlığı da İlam ve Tahran’daki hastane baskınlarını “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirdi.
CENAZE SONRASI OLAYLAR
Fars Haber Ajansı’na göre Melikşahi’de protestolarda hayatını kaybeden iki kişi için düzenlenen cenaze töreninin ardından yaklaşık 100 kişilik bir grup üç bankayı ateşe verdi. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sırasında iki polis yaralanırken, bir kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
PEHLEVİ: DEMOKRATİK GEÇİŞ MÜMKÜN
İran’ın devrik lideri Şah Rıza Pehlevi’nin ABD’de sürgünde yaşayan oğlu Rıza Pehlevi, Washington Post’ta yayımlanan makalesinde Tahran yönetiminin meşruiyetini kaybettiğini savundu. Pehlevi, “İran halkının tiranlıktan kurtulma zamanı geldi” ifadelerini kullandı.
NETANYAHU’DAN İRAN MESAJI
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, İran’daki protestolara ilişkin yaptığı değerlendirmede, “İran halkının kaderini kendi ellerine alacağı belirleyici bir anda olabiliriz” dedi. Netanyahu ayrıca, İran’ın balistik füze ve nükleer silah programlarını yeniden başlatmasına izin vermeyeceklerini vurguladı.