ABD, İran Geriliminde 7 Senaryo

ABD’nin önümüzdeki günlerde İran’a askeri müdahale düzenleyebileceği beklentileri artarken, olası sonuçlar hâlâ belirsizliğini koruyor. Eğer son dakika bir anlaşma çıkmaz ve ABD Başkanı Donald Trump saldırı emri verirse, bölge ve dünya için yedi farklı senaryo gündeme gelecek. İngiliz yayın kuruluşu BBC, ihtimalleri masaya yatırdı.

Sınırlı Saldırı, Rejim Değişikliği

Bu senaryoda ABD hava ve deniz kuvvetleri, İran Devrim Muhafızları ve bağlı güçlerin üslerini, balistik füze tesislerini ve nükleer altyapıyı hedef alacak nokta operasyonlar düzenler. Zayıflayan rejim devrilir ve ülke zamanla demokratik yönetime geçer.
Uzmanlar, bu ihtimalin düşük olduğunu vurguluyor. Irak ve Libya örneklerinde Batı müdahaleleri rejimleri sona erdirmiş, ancak uzun süreli kaos ve istikrarsızlık yaratmıştı.

Rejim Ayakta Kalır, Politikalarını Yumuşatır

“Venezuela modeli” olarak tanımlanan senaryoda, sınırlı ABD müdahalesi rejimi devirmeden geri adım atmaya zorlar. İran, bölgedeki milis desteğini azaltabilir, nükleer ve balistik programlarını sınırlandırabilir ve protestolara yönelik baskıyı gevşetebilir.
Ancak 47 yıldır değişime direnç gösteren İslam Cumhuriyeti’nin bu yönde köklü bir dönüşüm yaşaması düşük ihtimalli görülüyor.

Askeri Yönetim Masada

Uzmanlara göre en olası senaryo, rejimin çökmesi ve ülkenin büyük ölçüde Devrim Muhafızları kökenli askeri bir yönetim tarafından idare edilmesi. Halk nezdinde meşruiyet kaybı yaşansa da güvenlik aygıtı güçlü kalıyor. Bugüne kadar protestoların sonuç vermemesinin temel nedeni de bu sistemin çözülmemesi.

İran’dan Misilleme Riski

Tahran yönetimi, olası saldırıya misilleme tehdidinde bulunarak “parmağımız tetikte” mesajı verdi. İran, ABD donanmasıyla doğrudan başa çıkacak güçte olmasa da, dağlık alanlarda ve mağaralarda gizlenmiş balistik füzeler ve insansız hava araçları ile Körfez’deki ABD üslerini hedef alabilir. Bahreyn ve Katar’daki tesislerin yanı sıra, İran’ın saldırıya destek verdiğini düşündüğü Ürdün gibi ülkeler de risk altında.

Basra Körfezi Tehdidi

1980–88 İran-Irak Savaşı’nda görüldüğü gibi, İran deniz mayınlarıyla Hürmüz Boğazı’nı riskli hale getirebilir. Boğaz, küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si ve petrol taşımacılığının yüzde 20–25’ine ev sahipliği yapıyor. Kapanması veya riskli hale gelmesi, enerji fiyatlarını hızla yükseltebilir.

ABD Savaş Gemisi Tehlikesi

ABD Donanması’nın en çok çekindiği senaryolardan biri, İran’ın “sürü saldırısı” taktiği. Çok sayıda patlayıcı yüklü İHA ve hızlı botla savunma sistemlerini aşmayı hedefleyen İran, bir ABD savaş gemisinin batırılmasına veya mürettebatın esir alınmasına yol açabilir. USS Cole ve USS Stark saldırıları, riskin tamamen teorik olmadığını gösteriyor.

Kaos ve İnsanî Kriz

En endişe verici senaryo, rejimin çökmesi ve ülkenin Suriye, Yemen veya Libya örneklerine benzer bir iç savaşa sürüklenmesi. Yaklaşık 93 milyon nüfuslu İran’da yaşanacak kaos, büyük bir insani kriz ve mülteci dalgası doğurabilir. Uzmanlar, ABD’nin askeri yığınağı geri çekmeden harekete geçmesinin ve “itibar kaybı” korkusunun, öngörülemeyen bir savaş riskini artırdığını belirtiyor.